Τι είναι η ακτινοβολία; Μέρος Α'



Η ακτινοβολία...είναι ένας παρεξηγημένος όρος. Πολλοί από εμάς, όταν ακούμε "ακτινοβολία" σκεφτόμαστε αρρώστιες, τερατογεννέσεις και δυστοπικές πόλεις πληγμένες από πυρηνικούς πολέμους.



Τι εννοείτε μόνο εγώ τα σκέφτομαι αυτά;


Υπάρχουν επικίνδυνες ακτινοβολίες, αλλά δεν είναι όλες οι ακτινοβολίες πάντα επικίνδυνες. Σε όλη μας τη ζωή συνυπάρχουμε με ένα τεράστιο σύνολο φυσικών και τεχνητών πηγών ακτινοβολίας. Ακόμα και εμείς οι ίδιοι εκπέμπουμε! Τι είναι όμως η ακτινοβολία και ποια είναι τα είδη της;


Τι ήθελα και έμπλεξα με μία φυσικό;


Καταρχάς ας δούμε τι θεωρείται ακτινοβολία. Η ακτινοβολία είναι ενέργεια που διαδίδεται στον χώρο. Μπορεί να είναι είτε κύματα, είτε κινούμενα υποατομικά σωματίδια (νετρόνια, ηλεκτρόνια κτλ) με ταχύτητα συγκρίσιμη της ταχύτητας του φωτός. Τα ηχητικά κύματα, οι σεισμικές δονήσεις, το φως, είναι όλα μορφές ακτινοβολίας.

Η ακτινοβολία γενικά διακρίνεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες ανάλογα με την ενέργεια και την επίδραση της στους ζωντανούς οργανισμούς: την ιονίζουσα και τη μη ιονίζουσα.

Για αρχή θα ασχοληθούμε με τις ιονίζουσες ακτινοβολίες, οι οποίες μεταφέρουν ενέργεια ικανή να εισχωρήσει στην ύλη και να προκαλέσει ιονισμό των ατόμων της. Τι είναι λοιπόν ο ιονισμός και γιατί είν[αι επικίνδυνος για εμάς;

Για να καταλάβουμε τι είναι ο ιονισμός, πρέπει πρώτα να δούμε τη δομή ενός ατόμου. Το άτομο αποτελείται από έναν πυρήνα και ένα ή περισσότερα ηλεκτρόνια που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από αυτόν. Ο πυρήνας αποτελείται από ένα ή περισσότερα πρωτόνια και ίδιο αριθμό νετρονίων. Τα πρωτόνια φέρουν ένα θετικά φορτισμένο ηλεκτρικό φορτίο, τα ηλεκτρόνια είναι αρνητικά φορτισμένα, ενώ τα νετρόνια δεν έχουν φορτίο. Αν ένα άτομο έχει ίδιο αριθμό πρωτονίων και ηλεκτρονίων τότε είναι ηλεκτρικά ουδέτερο.


Δομή ενός ατόμου


Αν πάνω σε ένα οποιοδήποτε άτομο πέσει ακτινοβολία με αρκετά υψηλή ενέργεια, τότε μπορεί να αφαιρέσει ένα ή περισσότερα ηλεκτρόνια από το άτομο αυτό, μετατρέποντας το σε θετικά φορτισμένο ιόν (η ενέργεια αυτή διαφέρει για κάθε άτομο). Η διαδικασία αυτή ονομάζεται ιονισμός. 1


Ιονισμός - Σκέψου θετικά!


Το κακό με τον ιονισμό είναι πως όταν το άτομο μετατρέπεται σε ιόν προκαλεί προβλήματα στο μόριο στο οποίο ανήκει. Αν σε ένα κύτταρο ζωντανού οργανισμού εκτεθούν αρκετά μόρια σε ακτινοβολία υψηλής ενέργειας, τα μόρια θα καταστραφούν και θα προξενήσουν δυσλειτουργία στο κύτταρο. Αυτό μπορεί να επηρεάσει ακόμα και το ίδιο το DNA του κυττάρου, οδηγώντας σε μετάλλαξη. Μία από τις επιπτώσεις τέτοιας μετάλλαξης είναι η δημιουργία καρκινικών κυττάρων. 2


Δημιουργία καρκινικών κυττάρων


Οι πιο γνωστές ιονίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες α, β, γ και x, κάποιο κομμάτι της υπεριώδους ακτινοβολίας και οι κοσμικές ακτίνες.


Πίνακας ιονίζουσων ακτινοβολιών


Η ακτινοβολίες α, β και γ προέρχονται κυρίως από ραδιενεργά στοιχεία. Η ιδιότητα αυτών των στοιχείων να εκπέμπουν τέτοιου είδους ακτινοβολίες ονομάζεται ραδιενέργεια. Παντού γύρω μας υπάρχουν φυσικά ραδιενεργά στοιχεία, από το νερό της θάλασσας μέχρι και στο φαγητό που τρώμε. Για παράδειγμα, οι μπανάνες είναι πλούσιες σε Κάλιο-40, ένα κοινό ραδιενεργό στοιχείο. Εάν σας πιάσει μια νυχτερινή λιγούρα και χρειαστείτε 200 μπανάνες για να χορτάσετε, θεωρητικά θα είναι σαν να έχετε μόλις βγάλει μία ακτινογραφία θώρακα. 3


200 μπανάνες = 1 ακτινογραφία θώρακα


Οι κοσμικές ακτίνες προέρχονται από το ίδιο το σύμπαν και η ακριβής προέλευσή τους παραμένει ένα μυστήριο. Το μεγαλύτερο κομμάτι των κοσμικών ακτινών που δέχεται η Γη απορροφάτε από την ατμόσφαιρα αλλά κάποιες από αυτές καταφέρνουν να φτάσουν στην επιφάνειά της. Στο επίπεδο της θάλασσας η ένταση των κοσμικών ακτινών είναι αρκετά χαμηλή αλλά οι άνθρωποι που περνάνε πολύ χρόνο σε μεγάλα υψόμετρα, όπως για παράδειγμα οι αεροσυνοδοί και οι πιλότοι, είναι εκτεθειμένοι σε περισσότερη κοσμική ακτινοβολία. 4

Οι ακτίνες Χ είναι γνωστές σε όλους μας αφού χρησιμοποιούνται ευρέως στην ιατρική. Μαζί με τις ακτίνες γ και τις υψηλής ενέργειας υπεριώδεις ακτίνες αποτελούν τις ηλεκτρομαγνητικές ιονίζουσες ακτινοβολίες.

Να λοιπόν μια απορία που πιθανόν μόλις να αποκτήσατε: Με τόση έκθεση σε ιονίζουσες ακτινοβολίες, δεν θα έπρεπε όλοι κάποια στιγμή στη ζωή μας να εμφανίζαμε καρκίνο;


Είμαστε καταδικασμένοι;!


Όχι, μην τρομάζετε. Η ζωή στη Γη έχει εξελιχθεί έτσι ώστε αυτές οι μικρές δόσεις ακτινοβολίας από το περιβάλλον, όχι μόνο να μην προκαλούν προβλήματα αλλά πιθανόν να είναι και απαραίτητες για την ανάπτυξή της 5. Μπορείτε να φάτε άφοβα όσες μπανάνες θέλετε!


Πηγή: http://fallout.wikia.com/wiki/Vault_Boy

Διαβάστε εδώ το Μέρος Β'.


Δείτε το σχετικό βίντεο




Περισσότερες πληροφορίες