Patreon: Ημέρα 3η



Πριν λίγες μέρες ανακοίνωσα την έναρξη της σελίδας στο Patreon για την Καθημερινή Φυσική. Οι αντιδράσεις ήταν ποικίλες και πάνω-κάτω αυτές που περίμενα. Ακολουθούν κάποιες σκέψεις πάνω στο θέμα που ελπίζω να βοηθήσουν κάποιους να κατανοήσουν αυτή την κίνησή μου.

Διάβασα όλα τα σχόλια στο YouTube, θετικά και αρνητικά. Καταρχάς, θέλω να πω ένα τεράστιο ευχαριστώ σε όσους αποφάσισαν να με στηρίξουν είτε μέσω patreon είτε μέσω paypal. Πραγματικά, δεν μπορώ να σας ευχαριστήσω αρκετά. Η υποστήριξη σας καθιστά ξεκάθαρο πως υπάρχει κόσμος που εκτιμά και αναγνωρίζει τη δουλειά μου. Η Καθημερινή Φυσική έχει επηρεάσει σε πολύ μεγάλο βαθμό τη ζωή μου, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία για ένα άλλο άρθρο.

Μπαίνοντας στο ψητό, θα ξεκινήσω με μια πρόταση που με βρίσκει απολύτως σύμφωνο:

Τίποτα στη ζωή δεν είναι δωρεάν.

Αυτό είναι μια άμεση απόρροια του πεπερασμένου χρόνου που έχει ο καθένας μας σε αυτόν τον πλανήτη. Ο χρόνος είναι το απόλυτο συνάλλαγμα, τα χρήματα απλά ένα μέσο συναλλαγής. Ο σημερινός μέσος άνθρωπος είναι πολύ πιο πλούσιος από τον αντίστοιχο του 1950 γιατί αφιερώνοντας πολύ λιγότερο από τον χρόνο του έχει πρόσβαση σε πολύ περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες. Αλλά και αυτό είναι μια (πολύ ενδιαφέρουσα) ιστορία για ένα διαφορετικό άρθρο.

Όπου μπέχο τρέχω και όσο αντέχω!





Δυστυχώς όταν κάτι μας παρέχεται «δωρεάν» το θεωρούμε δεδομένο και παύουμε να του δίνουμε αξία. Ειδικότερα στην Ελλάδα φαίνεται να έχουμε αρκετά αυτή τη νοοτροπία του «τζάμπα» (ή «μπέχο», αν είσαι Γιαννιώτης).

Δυστυχώς (ή ευτυχώς, εξαρτάται υπό ποιο πλαίσιο θα το εξετάσεις) το ίντερνετ έχει κάνει πανεύκολη τη «δωρεάν» ψυχαγωγία. Ό,τι βιντεοπαιχνίδι, ταινία, σειρά, ακόμα και βιβλίο θέλουμε, μπορούμε να το έχουμε με τη σωστή αναζήτηση και μερικά κλικ. Βαθιά μέσα μας γνωρίζουμε πως δεν είναι πραγματικά δωρεάν αλλά η δύναμη της συνήθειας είναι τόσο δυνατή που μετά από λίγο καιρό αρχίζουμε να θεωρούμε πως είναι δικαίωμα μας να έχουμε χωρίς περιορισμούς πρόσβαση στο μέσο βιοπορισμού ενός άλλου ανθρώπου.

Ό,τι κατεβάζουμε μέσω torrents είναι αποτέλεσμα εκατοντάδων εργατοωρών, εκατοντάδων ανθρώπων. Άνθρωποι οι οποίοι αφιερώνουν ένα τεράστιο κομμάτι της ζωής τους σε αυτό και περιμένουν να τους εξασφαλίσει τα προς το ζην. Δεν το απαιτούν αλλά αν δεν μπορούσαν να ζήσουν από αυτό προφανώς θα έκαναν κάτι άλλο.

Η Ελλάδα δεν είναι παρά μια μικροσκοπική χωρά με μια μικροσκοπική αγορά. Η πραγματικότητα είναι πως είτε εμείς κατεβάσουμε πειρατική μια ταινία, είτε πληρώσουμε για να τη δούμε, οι παραγωγοί δε θα έχουν ιδιαίτερη χασούρα. Και αυτό γιατί υπάρχει ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων που είναι διατεθειμένος να πληρώσει το ποσό που του αναλογεί για την ψυχαγωγία του. Δε διαφωνώ ότι μπορεί να μην έχει άλλη επιλογή. Σε κάποιες χώρες οι νόμοι περί πειρατείας είναι πολύ πιο αυστηροί. Όπως και να ‘χει, υπάρχει κόσμος που πληρώνει.

Τι θα γινόταν άραγε αν η «τζάμπα» οδός ήταν η by default επιλογή των περισσότερων; Πώς θα είχαμε ψυχαγωγία αν κανένας δεν πληρωνόταν για τον χρόνο του; Ποιος θα ασχολούνταν με αυτόν τον τομέα επαγγελματικά, αφιερώνοντας τις μισές (τουλάχιστον) από τις ώρες που είναι ξύπνιος, αν αυτό δεν ήταν αρκετό για να τον συντηρήσει; Ανάμεσα από την επιβίωση και την εθελοντική προσφορά, νομίζω πως οι περισσότεροι θα επιλέγαμε την επιβίωση.

Ζήτω οι διαφημίσεις!

Το ίντερνετ έχει φέρει επανάσταση στον τομέα της ψυχαγωγίας, όχι μόνο λόγω του peer-to-peer, αλλά και επειδή έχει επανα-εισάγει το μοντέλο χρηματοδότησης μέσω διαφημίσεων. Δεν χρειάζεται να πληρώσω ούτε ευρώ για να ακούσω το αγαπημένο μου τραγούδι στο YouTube γιατί ο τραγουδιστής (και το YouTube) πληρώνεται από τις διαφημίσεις. Η πλειοψηφία του υλικού στο διαδίκτυο είναι δωρεάν για εμένα γιατί εγώ δεν είμαι ο πελάτης μιας ιστοσελίδας. Είμαι το προϊόν. Οι πελάτες είναι οι επιχειρήσεις που θέλουν να διαφημιστούν. Μπορώ και διαβάζω τις ειδήσεις δωρεάν online αντί να πληρώσω για μια εφημερίδα, γιατί στο ίντερνετ πληρώνω με διαφορετικό τρόπο. Πληρώνω με τον χρόνο μου και με την προσοχή μου. Και οι επιχειρήσεις πληρώνουν πραγματικά λεφτά την εκάστοτε ιστοσελίδα με αντάλλαγμα αυτά τα δύο.

Το μοντέλο των διαφημίσεων όμως έχει κάποια θέματα. Καταρχάς, μια διαφήμιση υπάρχει για να μου τραβήξει την προσοχή. Αυτό είναι το όλο νόημα· διαφημίσεις που περνάνε απαρατήρητες δεν είναι και πολύ επιτυχημένες διαφημίσεις. Αυτό όμως δημιουργεί προβλήματα όταν βρίσκομαι σε μια ιστοσελίδα και θέλω να διαβάσω ένα άρθρο. Εγώ και η διαφήμιση έχουμε αντικρουόμενα συμφέροντα: Εγώ θέλω να κρατήσω την προσοχή μου σ’ αυτό που διαβάζω ή παρακολουθώ, η διαφήμιση θέλει να τραβήξει την προσοχή μου στο προϊόν που διαφημίζει. Δεν έχω πρόβλημα με την ύπαρξη των διαφημίσεων, το πρόβλημα εμφανίζεται όταν με εμποδίζουν από το να κάνω αυτό για το οποίο ήρθα σε μια ιστοσελίδα: Να διαβάσω ένα καταραμένο άρθρο!

Όλες οι διαφημίσεις λοιπόν κονταροχτυπιούνται για λίγα δευτερόλεπτα από την προσοχή μου (τα μόνα θηλυκά που μαλώνουν για την προσοχή μου, θα έλεγε κανείς). Και για να το καταφέρουν αυτό πολλές φορές επιστρατεύουν «αθέμιτα» μέσα. Διαφημίσεις που αναβοσβήνουν, διαφημίσεις με ήχους, pop up διαφημίσεις, διαφημίσεις που με ακολουθούν όπου και αν πάω, διαφημίσεις που μπορεί να μολύνουν τον υπολογιστή μου για να εμφανίζονται ακόμα και αν δε surfάρω στο διαδίκτυο! Εκνευριστικό, το λιγότερο.

Ήταν φυσικό επακόλουθο ο κόσμος να αρχίσει να χρησιμοποιεί adblocks. Αντίο διαφημίσεις! Γεια σου καθαρό και αμόλυντο ίντερνετ! Οι διαφημίσεις όμως αποτελούν το κύριο εισόδημα για όσους παρέχουν «δωρεάν» περιεχόμενο για να καταναλώνω τις νύχτες που δεν μπορώ να κοιμηθώ. Πώς θα επιβιώσουν τώρα;

Κάποιες ιστοσελίδες έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν… adblocks-blocks. Δε με αφήνουν να δω το περιεχόμενο τους εάν δεν απενεργοποιήσω το adblock. Καταλαβαίνω απόλυτα γιατί το κάνουν αλλά προσωπικά δε συμφωνώ με αυτή την τακτική γιατί οι διαφημίσεις είναι εκνευριστικές και κάνουν τη συνολική εμπειρία μου στην ιστοσελίδα χειρότερη!

Η κατάσταση στο YouTube είναι παρόμοια. Η συντριπτική πλειοψηφία των βίντεο είναι «δωρεάν» για τον χρήστη γιατί ο χρήστης δεν είναι ο πελάτης του YouTube αλλά το προϊόν. Δεν πληρώνω χρήματα για να δω βίντεο γιατί πληρώνω με άλλο τρόπο.

Αλλά εγώ φυσικά δε θέλω να δω διαφημίσεις. Ποιος θέλει να περιμένει 5 δευτερόλεπτα πριν από κάθε βίντεο ή να κλείνει συνέχεια κουτάκια που ξεπετάγονται στο κάτω μέρος της οθόνης; Απολύτως κατανοητό. Παρ’ όλα αυτά, όπως τα βιντεοπαιχνίδια και οι ταινίες, τα βίντεο που βλέπω και περνάω ευχάριστα την ώρα μου είναι αποτέλεσμα πολύωρης δουλειάς, αρκετές φορές περισσότερων του ενός ανθρώπου. Αν οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούσαν να ζήσουν δημιουργώντας βίντεο, τότε εγώ δε θα είχα βίντεο για να δω.

Η πρόσβαση μου στο YouTube δεν είναι ούτε δικαίωμα, ούτε προνόμιο. Κάθε φορά που ανοίγω να δω ένα βίντεο πραγματοποιείται μια αμοιβαία συναλλαγή. Παρακολουθώ «δωρεάν» ψυχαγωγικό υλικό με αντάλλαγμα την παρακολούθηση διαφημίσεων. Λίγο-πολύ ό,τι γίνεται και στην τηλεόραση, μόνο που εκεί δεν μπορώ να αποφύγω τις διαφημίσεις εκτός αν πληρώσω συνδρομητικά κανάλια. Αφαιρώντας το κομμάτι που προσφέρω εγώ στη συναλλαγή χρησιμοποιώντας adblock, ουσιαστικά περιμένω από άλλους ανθρώπους να δουλεύουν δωρεάν για μένα.




Αλήθεια, ποιος ορίζει τι είναι δουλειά και τι χόμπι; Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια ψυχαγωγική εκπομπή που βλέπω στο YouTube και σε μια που βλέπω στην τηλεόραση; Γιατί το ένα θεωρείται χόμπι ενώ το άλλο δουλειά;

Το YouTube για την πλειοψηφία των ανθρώπων είναι χόμπι. Για κάποιους άλλους όμως σίγουρα είναι δουλειά. Όπως και η γυμναστική για κάποιους είναι χόμπι αλλά για ορισμένους είναι δουλειά: Υπάρχουν επαγγελματίες γυμναστές, personal trainers και αθλητές. Τα βιντεοπαιχνίδια για τους περισσότερους είναι χόμπι. Ωστόσο υπάρχουν και άνθρωποι που βιοπορίζονται παίζοντας σε μεγάλα τουρνουά με έπαθλα εκατομμυρίων δολαρίων. Ποιος μπορεί να πει πως τα βιντεοπαιχνίδια δεν είναι η δουλειά τους;

Δεν υπάρχει κανάλι που ανεβάζει ποιοτικό περιεχόμενο ανά τακτά χρονικά διαστήματα και το κάνει καθαρά ως χόμπι. Το YouTube έχει εκτοξευθεί γιατί κάποιοι άνθρωποι κατάφεραν να κάνουν την παραγωγή βίντεο δουλειά τους. Και το αποτέλεσμα είναι κανάλια σαν τα In a nutshell και SciShow.

Ας έχουμε το μυαλό μας ανοιχτό. Το διαδίκτυο έχει φέρει τρομερές αλλαγές στον τρόπο που ζούμε, στον τρόπο που διασκεδάζουμε και στον τρόπο που εργαζόμαστε. Φράσεις όπως «το τάδε δεν είναι δουλειά» αποδεικνύονται πολύ εύκολα και γρήγορα λαθεμένες.

Χορηγίες

Οποιουδήποτε η δουλειά είναι να δημιουργεί και να δημοσιεύει πράγματα στο ίντερνετ μπορεί να σου επιβεβαιώσει πως οι διαφημίσεις προσφέρουν ένα τρομακτικά αβέβαιο και ασταθές εισόδημα. Όταν το εισόδημά σου εξαρτάται από το πόσοι θα δουν ένα βίντεο που ανεβάζεις σε μια πλατφόρμα όπως το YouTube, το αποτέλεσμα της εργασίας σου ξεφεύγει πια από τα δικά σου χέρια. Ένα bug στον αλγόριθμο μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό. Το YouTube μπορεί να «αποφασίσει» να προωθήσει ή όχι τα βίντεο σου και εσύ δεν μπορείς να κάνεις τίποτα γι’ αυτό. Και έπειτα υπάρχουν περιστατικά σαν το YouTube Adpocalypse 2017.

Έτσι, πολλοί στρέφονται σε χορηγούς. Οι χορηγίες προσφέρουν μεγαλύτερο έλεγχο και αμείβουν ένα σεβαστό ποσό, κυρίως γιατί ο θεατής δεν μπορεί να τις παραλείψει. Ούτε αυτό είναι ακριβώς ένας «σταθερός μισθός» αλλά είναι καλύτερο από τις διαφημίσεις του internet.

Προσωπικά, οι χορηγίες δε με ενοχλούν όταν εφαρμόζονται διακριτικά. Τι γίνεται όμως όταν ο χορηγός απαιτεί ένα ολόκληρο βίντεο-διαφήμιση; Ή όταν θέτει ως όρο στη συνεργασία να μπορεί να έχει άποψη για το περιεχόμενο του βίντεο; Ορισμένοι χορηγοί συνάπτουν συνεργασίες με κανάλια που κάνουν unboxing/αξιολογήσεις προϊόντων με την προϋπόθεση η αξιολόγηση να είναι θετική. Τέτοιου είδους πρακτικές θεωρώ πως εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη που σου έχει δείξει το κοινό σου όταν πάτησε το κουμπάκι της εγγραφής.

Crowdfunding

Το Patreon (και γενικότερα το crowdfunding) είναι μια λύση στο θέμα της χρηματοδότησης. Μπορεί να μην είναι η καλύτερη δυνατή, αλλά είναι μια αξιοπρεπής λύση.

Τα πράγματα είναι απλά: Τόσο ο δημιουργός, όσο και ο θεατής, μπορούν συνήθως να συμφωνήσουν πως θέλουν όσο το δυνατόν λιγότερες διαφημίσεις. Αν τώρα εμένα, ως θεατή, μου αρέσει το υλικό που παράγει ο εν λόγω δημιουργός, ή η ομάδα δημιουργών, και θέλω να συνεχίσει να το παράγει για πολύ καιρό μπορώ να συνδράμω άμεσα προς αυτή την κατεύθυνση. Δεν είναι υποχρεωτικό να το κάνω και κανείς δε θα με εμποδίσει από το να δω το υλικό αν δεν έχω συνεισφέρει. Η δύναμη μου σαν κοινό δε βρίσκεται στο πόσα λεφτά μπορώ να δώσω εγώ μεμονωμένα, αλλά στο ότι ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων μπορούν να δώσουν από πολύ λίγα.

Πληρώνουμε χωρίς δεύτερη σκέψη 3 ευρώ για να πιούμε έναν καφέ, αλλά το σκεφτόμαστε πολύ σοβαρά αν είναι να δώσουμε από 1 ευρώ σε 3 δημιουργούς που η δουλειά τους μας προσφέρει ψυχαγωγία. Και γιατί να το κάνουμε, άλλωστε, αφού έτσι κι αλλιώς το υλικό τους είναι «δωρεάν»; Αν δεν μπορούν αυτοί, θα μπορέσουν κάποιοι άλλοι στη θέση τους. Τι, όχι;

Οι διαφημίσεις που προβάλλονται στην Ελλάδα μέσω του YouTube, για τον ένα ή τον άλλον λόγο, πληρώνουν πολύ λιγότερα από διαφημίσεις άλλων χωρών. Μαζί με την εκτεταμένη χρήση adblock τα αποτελέσματα είναι κωμικοτραγικά. Δεν είναι τυχαίο που είναι τόσο σπάνιες οι προσπάθειες ελληνικών καναλιών να δημιουργήσουν ποιοτικό περιεχόμενο. Δεν είναι ότι υστερούμε σε κάτι σαν χώρα, απλά δεν είναι οικονομικά και ψυχολογικά βιώσιμο να αφιερώνεις 100+ ώρες τον μήνα για να βγάλεις 10 ευρώ από τις διαφημίσεις. Μακάρι να υπήρχε ένα Universal Basic Income και να είχαμε όλοι καλυμμένες τις βασικές μας ανάγκες. Αλλά δεν υπάρχει και κάπως πρέπει να ζήσουμε.




ζητιάνος αρσενικό, ζητιάνα θηλυκό, ζητιανάκι ουδέτερο:
αυτός που ζητάει από τους περαστικούς να τον λυπηθούν και να του δώσουν λίγα χρήματα ή άλλη οικονομική βοήθεια


Κανείς δε ζητάει την λύπηση κανενός. Ο δημιουργός ζητάει την εθελοντική υποστήριξη μου για να μπορέσει να συνεχίσει να κάνει αυτό που αρέσει και στους δυο μας. Ο ζητιάνος δεν παράγει, απλά ζητάει. Η Wikipedia όταν ζητάει υποστήριξη δε ζητιανεύει, ζητάει την εθελοντική συνεισφορά σου για να συνεχίσει να σου παρέχει μια υπηρεσία που έχεις χρησιμοποιήσει και θα χρησιμοποιήσεις πραγματικά αμέτρητες φορές εντελώς δωρεάν.

Κανείς δεν απαιτεί λεφτά, αλλά τα λεφτά είναι απαραίτητα για να συνεχίσει να υπάρχει υλικό. Μπορείς να πληρώσεις είτε έμμεσα, βλέποντας διαφημίσεις, είτε άμεσα στηρίζοντας τον ίδιο τον δημιουργό. Ή μπορείς να μην πληρώσεις καθόλου. Φαντάζομαι πως υπάρχει και αυτή η επιλογή αν δε σε ενδιαφέρει ούτε το περιεχόμενο, ούτε η πλατφόρμα. Προσωπικά, η περιήγηση μου στο διαδίκτυο περιλαμβάνει και τα τρία. Κανείς δεν είναι τέλειος.

Το crowdfunding δεν είναι μια θέση στο δημόσιο. Δεν υπάρχει καμία μονιμότητα και κανείς δε σου εγγυάται πως αυτό που δημιουργείς θα συνεχίσει να αρέσει στον κόσμο για πάντα. Εν τέλη όμως θεωρώ πως είναι προτιμότερο για όλους (εκτός ίσως από το YouTube;). Ένας δημιουργός που αμείβεται απευθείας από το κοινό του, είναι ένας χαρούμενος δημιουργός. Μικρότερη εξάρτηση από διαφημίσεις και χορηγούς συνήθως οδηγεί σε ποιοτικότερο υλικό. Σε ιστοσελίδες χωρίς διαφημίσεις-πυγολαμπίδες και σε βίντεο χωρίς ξεδιάντροπες τοποθετήσεις προϊόντων.

Θα ήθελα πολύ το να δημιουργώ περιεχόμενο για το ίντερνετ να γίνει η δουλειά μου και δεν ντρέπομαι καθόλου να το πω. Αυτό που κάνω δεν είναι απλό, δεν είναι εύκολο και δεν είναι πάντα ευχάριστο. Είναι όμως κάτι που με γεμίζει και κάτι που θέλω να προσπαθήσω να πετύχω παρ’ όλο που ξέρω πως οι πιθανότητες είναι εναντίον μου.


Αυτές είναι μερικές από τις σκέψεις μου. Ξέρω ότι πολλοί θα διαφωνήσετε (και είναι φυσιολογικό) αλλά ελπίζω να έκανα λίγο περισσότερο κατανοητή την κατάσταση. Πάω να δουλέψω λοιπόν στο επόμενο βίντεο!


Αν σου αρέσει η Καθημερινή Φυσική μπορείς να εγγραφείς στο newsletter για να λαμβάνεις ειδοποίηση με κάθε νέα ανάρτηση. Το blog ανανεώνεται 1-2 φορές τον μήνα οπότε είναι ευκολότερο από το να επιστρέφεις συνέχεια για να ελέγχεις αν υπάρχει κάτι νέο. (Μην ξεχάσεις το email επιβεβαίωσης!)

Email:

Αν σου αρέσει πολύ η Καθημερινή Φυσική μπορείς να επισκεφθείς τη σελίδα Υποστήριξη για να μάθεις πώς μπορείς να βοηθήσεις.