Οι δείκτες γονιμότητας παγκοσμίως πέφτουν. Όλα δείχνουν ότι μέχρι το τέλος του αιώνα ο πληθυσμός της Γης θα φτάσει σε ένα ανώτατο όριο κι έπειτα θα αρχίσει να μειώνεται. Σε έκθεσή του το 2024, ο ΟΗΕ προβλέπει ότι η κορύφωση θα έρθει γύρω στο 2084, με τον πληθυσμό να φτάνει τα 10,3 δισεκατομμύρια και στη συνέχεια να παρουσιάζει μια αργή μείωση, πέφτοντας στα 10,2 δις μέχρι το 2100. Το Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (Institute for Health Metrics and Evaluation) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet, προβλέπει μια πολύ πιο απότομη καμπύλη: κορύφωση νωρίτερα, γύρω στο 2064, στα 9,7 δισεκατομμύρια, και στη συνέχεια γρήγορη πτώση στα 8,8 δισεκατομμύρια μέχρι το τέλος του αιώνα.
Παρόλο που ο παγκόσμιος δείκτης γονιμότητας αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο 2,25 (δηλαδή κατά μέσο όρο κάθε γυναίκα γεννάει 2,25 παιδιά), για τις περισσότερες ηπείρους του κόσμου ο δείκτης είναι κάτω από τον «δείκτη αντικατάστασης». Ο δείκτης αντικατάστασης είναι 2,1 - εφόσον κάθε παιδί χρειάζεται δύο γονείς για τη σύλληψή του, πρέπει να γεννηθούν τουλάχιστον δύο παιδιά για να αναπληρώσουν το πληθυσμιακό κενό που θα αφήσουν οι γονείς τους όταν πεθάνουν. Το 0,1 υπάρχει γιατί, δυστυχώς, κάποια παιδιά θα πεθάνουν πριν προλάβουν να κάνουν τους δικούς τους απογόνους ή γιατί δε θα μπορέσουν να κάνουν ή γιατί θα επιλέξουν να μην κάνουν.
Στην Αφρική ο δείκτης είναι περίπου 4,0, στην Ασία 1,9, στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική 1,8, στη Βόρεια Αμερική 1,6, στην Ευρώπη 1,4 και στην Ωκεανία γύρω στο 2,1. Mε εξαίρεση την Αφρική και οριακά την Ωκεανία, ο υπόλοιπος πλανήτης βρίσκεται ήδη κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης, πράγμα που σημαίνει ότι οι πληθυσμοί αυτοί αργά ή γρήγορα θα αρχίσουν να συρρικνώνονται αν δεν υπάρξει μετανάστευση.
Αυτό, για αρκετούς ανθρώπους (ειδικά για εκείνους που τείνουν να φλερτάρουν με θέσεις συντηρητικές) είναι κάτι που απαιτεί λύση. Ακούμε και διαβάζουμε συνεχώς για το δημογραφικό πρόβλημα. Και ίσως να είναι πράγματι πρόβλημα, αν οι κοινωνίες μας συνεχίσουν να λειτουργούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που λειτουργούν σήμερα. Άλλοι υποστηρίζουν ότι 8 δισεκατομμύρια Homo sapiens είναι ήδη πάρα πολλοί. Υπάρχει επίσης κι εκείνη η μερίδα ανθρώπων, η αγαπημένη μου, οι οποίοι θεωρούν ότι ο «υπερπληθυσμός» είναι μεν πρόβλημα και ότι η Γη είναι αδύνατον να υποστηρίξει τόσους πολλούς ανθρώπους, αλλά παράλληλα πιστεύουν ότι η γήρανση και η συρρίκνωση της χώρας τους είναι κάτι το οποίο απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Με άλλα λόγια, ο πλανήτης χρειάζεται λιγότερους ανθρώπους - αλλά λιγότερους από τους άλλους, όχι από τους ίδιους.
Ας μην προτρέχουμε όμως και ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.
Τι θα διαβάσετε
Το Κοσμικό Λάτε βασίζεται στην υποστήριξη των συνδρομητών του για να συνεχίζει να υπάρχει. Αν θέλετε να γίνετε μέλος και να έχετε πρόσβαση σε όλα τα γράμματα, μπορείτε τώρα να αποκτήσετε συνδρομή με μόλις 15€ τον χρόνο.